اميّة بن ابى الصّلت و غير ايشان هم كه با اين معانى آشنا بودند ، قدرت منظّم كردن چنين عبارت فصيحى را نداشتند . البتّه اين كه ابن ابى الحديد مدّعى شده كه عبداللّه بن سلام و اميّة بن ابى الصّلت و غير آنها اين علوم را مىدانسته اند ، صرف ادّعاست ; براى اين كه اين علوم ، علوم غيبى است و فقط در اختيار رسول خدا ( صلى الله عليه وآله و سلم ) و ائمه هدى ( عليهم السلام ) بوده و ديگران را دسترسى به آن نيست . ابن ابى الحديد بعد از اين بيان مىگويد : « فثبت انّ هذه الامور الدقيقة فى مثل هذه العبارة الفصيحة ، لم تحصل الاّ لعلىّ وحده ، و اقسم ان هذا الكلام اذا تأمّله اللبيب اقشعرّ جلده و رجف قلبه و استشعر عظمة اللّه العظيم فى رَوعه و خَلده و هام نحوه و غلب الوجد عليه ، و كاد ان يخرج من مُسكه شوقاً ، و ان يفارق هيكله صبابةً و وجداً » ( 1 ) اين امور دقيق در مثل اين عبارتهاى فصيح از غير على ( عليه السلام ) امكان پذير نيست ، و من قسم ياد مىكنم كه اگر صاحبان عقل در اين عبارت حضرت دقّت كنند پوست بدنشان مىلرزد و قلبشان به طپش مىافتد و عظمت پروردگار را در اندرون خود و با همه وجود درك مىكنند و به وجد در مىآيند . خلاصه اين جملاتى است كه ابن ابى الحديد در عظمت علمى و فصاحت و بلاغت حضرت على ( عليه السلام ) مىگويد ، امّا صد حيف كه مطامع دنيايى را بر حقيقت و واقعيّت ترجيح داده و دست از ديگران برنداشته است . علّت خلقت شگفت آور ملائكه « و منها فى صفة الملائكة » ( و بعضى از مطالب اين خطبه در توصيف ملائكه است . )

--> 1 - شرح ابن ابى الحديد ، ج 6 ، ص 425 و 426